ഗാന്ധിജി: ആഫ്രിക്കൻ മണ്ണിലെ ഒരു സല്യൂട്ട്; ലീലാമ്മ തോമസ് ബോട്സ്വാന

ആഫ്രിക്കയിൽ ഗാന്ധിജിക്ക് ഒരു ഇടമുണ്ട്. ഒരു പ്രതിമയിലോ സ്മാരകത്തിലോ മാത്രം അല്ല, ചില മനുഷ്യരുടെ ഹൃദയത്തിൽ.  പണ്ടുകാലത്ത് ഇന്ത്യക്കാർ ആഫ്രിക്കയിലേക്ക് തൊഴിൽ തേടി വന്ന കഥകൾ ഇവിടുത്തെ ഓർമ്മകളിലുണ്ട്. അന്നത്തെ ഇന്ത്യക്കാരെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞിരുന്ന ചില പരിഹാസവാക്കുകളും ഇന്നും ചിലരുടെ സംസാരത്തിൽ കേൾക്കാം.  

ഒരിക്കൽ ഒരു ആഫ്രിക്കക്കാരൻ എന്നെ കളിയാക്കി.  “മക്കൂലി…”  കൂലിവേല ചെയ്യാൻ വന്നവൻ എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ആരോ ഒരു മലയാളിയിൽ നിന്ന് പഠിച്ച ആ വാക്ക് അവൻ എന്നെ വിളിക്കാൻ ഉപയോഗിച്ചു. അവൻ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു:  “നിങ്ങളുടെ നാട്ടുകാർ കൂലിപ്പണിക്കായി വന്നപ്പോൾ ഒരാൾ ഇടതുകാലിൽ ചെരുപ്പും വലതുകാലിൽ ഷൂസും ഇട്ടാണ് നടന്നിരുന്നത്…”  ചിരിച്ചുകൊണ്ട് പറഞ്ഞ ആ വാക്കുകൾ എന്റെ ഉള്ളിൽ ചിരിയുണ്ടാക്കിയില്ല.  ആ കഥ ഞാൻ ആദ്യമായാണ് കേൾക്കുന്നത്.

ഞാൻ ഞെട്ടിപ്പോയി. കണ്ണുകൾ നിറഞ്ഞു.  സൂര്യൻ ഉദിക്കുന്ന മണ്ണിൽ നിന്നെത്തിയ എന്നോട്, സൂര്യനെ മറച്ചുവെച്ചതുപോലൊരു വാക്കായിരുന്നു അത്.  എന്റെ കണ്ണുനീർ കണ്ടപ്പോൾ അടുത്തുണ്ടായിരുന്ന ഒരു സിംബാബ്‌വേക്കാരൻ ഓടിയെത്തി.  അവൻ എന്നെ നോക്കി പറഞ്ഞു:  “ഗാന്ധിജിയുടെ നാട്ടിലെ കൊച്ചേ, നിന്നെ ഞങ്ങൾ സല്യൂട്ട് ചെയ്യുന്നു.”  ആ വാക്കുകൾ എന്റെ കണ്ണീരിന്റെ അർത്ഥം തന്നെ മാറ്റി.  അവൻ തുടർന്നു:  “ഇന്നും ഞങ്ങൾ ഗാന്ധിജിയുടെ പേരിലൂടെ ഇന്ത്യയെ ഓർക്കുന്നു. ഗാന്ധിജി ഇന്ത്യയുടെ മാത്രം ഓർമ്മയല്ല. അദ്ദേഹം ഞങ്ങളുടെ ഓർമ്മയിലും ഉണ്ട്.”  ആ നിമിഷം ഞാൻ മനസ്സിലാക്കി  ഒരു മനുഷ്യനെ ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ അതിർത്തിക്കുള്ളിൽ പൂട്ടിയിടാനാവില്ല.  

ഗാന്ധിജി ഇന്ത്യയുടെ ചരിത്രത്തിലെ ഒരു പേര് മാത്രമല്ല. അനീതിക്കു മുന്നിൽ തലകുനിക്കരുതെന്ന് ലോകത്തോട് പറഞ്ഞ ഒരു മനുഷ്യന്റെ ജീവിക്കുന്ന ഓർമ്മയാണ്.  എന്റെ കണ്ണുകൾ നിറഞ്ഞപ്പോൾ എന്നെ ആശ്വസിപ്പിച്ചത് ഇന്ത്യക്കാരനായ ഒരാളല്ലായിരുന്നു.  ഒരു സിംബാബ്‌വേക്കാരനായിരുന്നു.  ആ വാക്കുകളിൽ എനിക്ക് ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ ആദരവ് കേട്ടു.  ഗാന്ധിജി ഇന്ത്യയുടെ സ്പന്ദനമാണെങ്കിൽ, ആ സ്പന്ദനം ആഫ്രിക്കൻ മണ്ണിലും ഇന്നും കേൾക്കാം.  

   ലീലാമ്മ തോമസ് ബോട്സ്വാന