എന്‍റെ ജീവിതം ആരുടേതാണ്? ഗോപൻ അമ്പാട്ടിന്‍റെ സ്വച്ഛം സ്വച്ഛന്ദം — ഒരു വായനാനുഭവം; കെ. ആര്‍ മോഹന്‍ദാസ്

ചില നോവലുകൾ വായനക്കാരനെ ഒരു കഥയിലേക്ക് കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോകുന്നു. ചിലത് കഥ അവസാനിച്ച ശേഷവും നമ്മെ വിട്ടുപോകാതെ, സ്വന്തം ജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് ചില ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു. ദയാവധം അഥവാ കാരുണ്യ വധം എന്ന പ്രമേയത്തെ ആസ്പദമാക്കി   ഗോപൻ അമ്പാട്ട്  രചിച്ച "സ്വച്ഛം സ്വച്ഛന്ദം നോവല്‍ രണ്ടാമത്തെ വിഭാഗത്തിലാണ്. 

"അനായാസേന മരണം വിനാ ദൈന്യേന ജീവനം

ദേഹി മേ കൃപയാ ശംഭോ ത്വയി ഭക്തിമചഞ്ചലം" 

മഹാഭാരതം ദ്രോണ പർവത്തിലെ ഈ പ്രാർത്ഥനയാണ് നോവൽ വായനയിൽ ആദ്യം മനസിലേക്ക് ആദ്യം കടന്നു വരുന്നത്.

ഇങ്ങനെയൊരു  പ്രമേയം ആദ്യമായാണ് മലയാള നോവല്‍സാഹിത്യലോകത്തേക്ക് കടന്നു വരുന്നത്. നമുക്കൊട്ടും പരിചിതമല്ലാത്ത MAiD അഥവാ മെഡിക്കൽ സഹായത്തോടെ, നിയമപരമായി ജീവിതം അവസാനിപ്പിക്കാൻ സ്വമേധയാ തീരുമാനിക്കുന്ന ഒരു സ്ത്രീയുടെ ജീവിതത്തിന്‍റെ നേർച്ചിത്രമാണ് ഇതിന്‍റെ കാതൽ 

സ്നേഹിക്കാൻ ആളുകളും ചേർത്തുപിടിക്കാൻ ഒരു കുടുംബവും, ജീവിതത്തെ മനോഹരമാക്കാൻ വേണ്ടതെല്ലാം ചുറ്റുമുണ്ടായിരുന്നിട്ടും, ചില വേദനകൾ മനുഷ്യനെ ഉള്ളിൽനിന്ന് ഒറ്റപ്പെടുത്തിക്കളയും. അത്തരമൊരു തീവ്രരോഗാവസ്ഥയിലൂടെ കടന്നുപോകുന്ന ഈ കഥയിലെ നായിക, ഒടുവിൽ ജീവിതത്തെക്കുറിച്ചും മരണത്തെക്കുറിച്ചും നമ്മെ അസ്വസ്ഥരാക്കുന്ന ഒരു ചോദ്യം മുന്നിൽവയ്ക്കുന്നു—വേദനയോടെ നീളുന്ന ജീവിതത്തേക്കാൾ, സ്വന്തം ഇച്ഛപ്രകാരം തിരഞ്ഞെടുത്തൊരു അന്ത്യത്തിന് അവകാശമുണ്ടോ?

മലയാള സാഹിത്യത്തിന് അധികം പരിചിതമല്ലാത്ത ഒരു പ്രമേയമാണ് MAiD (Medical Assistance in Dying)—വൈദ്യസഹായത്തോടെ, നിയമപരമായ വ്യവസ്ഥകൾക്കുള്ളിൽ, സ്വന്തം ജീവിതത്തിന് അന്ത്യം കുറിക്കാൻ ഒരാൾ സ്വമേധയാ തീരുമാനിക്കുന്ന അവസ്ഥ.

ജീവിതം എപ്പോൾ അവസാനിപ്പിക്കണം എന്നതിലുപരി, ജീവിതത്തെ എത്ര ആഴത്തിൽ സ്നേഹിച്ച ഒരാൾക്കാണ് മരണത്തെ സ്വച്ഛന്ദമായി തിരഞ്ഞെടുക്കേണ്ടിവരുന്നത് എന്നതാണ് ഈ കൃതി നമ്മോടു ചോദിക്കുന്നത്.

മുപ്പത്തിനാല് അധ്യായങ്ങളുള്ള നോവലിന്‍റെ കേന്ദ്രകഥാപാത്രം സൂസൻ എന്ന സ്ത്രീയാണ്. കേരളത്തിൽ ജനിച്ച് കാനഡയിൽ കുടുംബജീവിതം നയിക്കുന്ന അവൾ ഭർത്താവ് അലക്സിനും മൂന്ന് പെൺമക്കൾക്കുമൊപ്പം ജീവിക്കുന്നു. ജീവിതത്തിന്‍റെ സ്വാഭാവികമായ ഒഴുക്കിനിടയിലാണ് മാരകമായ രോഗം, കാന്‍സറായി അവളുടെ ജീവിതത്തെ മറ്റൊരു വഴിയിലേക്ക് തിരിക്കുന്നത്. ഇനി അധികകാലമില്ലെന്ന തിരിച്ചറിവ് അവളെ തന്‍റെ ഭൂതകാലത്തിലേക്കും വേരുകളിലേക്കും തിരികെ നടത്തുന്നു.

നാട്ടിലേക്കുള്ള ആ യാത്രയാണ് നോവലിന്‍റെ കഥാതന്തുവിനെ മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോകുന്നത്. എന്നാൽ അതിന്‍റെ യഥാർത്ഥ ഭംഗി യാത്രയുടെ പുറംകാഴ്ചകളിലല്ല; ആ യാത്ര സൂസന്‍റെ ഉള്ളിൽ സൃഷ്ടിക്കുന്ന പുനർവിചാരത്തിലാണ്.

അവിടെ നിന്നാണ് ഗോപൻ അമ്പാട്ടിന്‍റെ നോവൽ സാധാരണ രോഗകഥയിൽനിന്ന് മാറുന്നത്.

സ്വച്ഛം സ്വച്ഛന്ദം കാൻസറിനെക്കുറിച്ചുള്ള നോവലല്ല. കാൻസർ എന്ന ജീവിതസാഹചര്യത്തെ മുൻനിർത്തി ജീവിതത്തിന്‍റെ അർത്ഥത്തെക്കുറിച്ച് നടത്തുന്ന അന്വേഷണമാണ്.

സൂസന്  രോഗഗൗരവം അറിയാം. അതുകൊണ്ട് അവളുടെ യാത്രയിൽ പ്രതീക്ഷയും ഭയവും ഒരേസമയം നിലനിൽക്കുന്നു. എന്നാൽ എഴുത്തുകാരൻ രോഗത്തെ വൈകാരികമായി അമിതമായി ഉപയോഗിക്കുന്നില്ല. മരണത്തിന്‍റെ അനിവാര്യതയെ മുൻനിർത്തി, അതിന് മുമ്പിൽ ജീവിതം എങ്ങനെയാണ് കൂടുതൽ തെളിഞ്ഞുവരുന്നതെന്ന് അന്വേഷിക്കുകയാണ്.

ഇവിടെയാണ് നോവലിന്‍റെ മാനുഷികമായ ശക്തി.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധിക്കാതെ കടന്നുപോകുന്ന ഒരു ഗന്ധം, ഒരു വീട്, ഒരു വഴി, ഒരു മുഖം, ഒരു ഓർമ്മ — മരണത്തിന്‍റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ അവയ്ക്കെല്ലാം പുതിയ മൂല്യം ലഭിക്കുന്നു. നഷ്ടപ്പെടാനിരിക്കുന്നതിന്‍റെ ബോധമാണ് പലപ്പോഴും കൈവശമുള്ളതിന്‍റെ വില തിരിച്ചറിയാൻ മനുഷ്യനെ പഠിപ്പിക്കുന്നത്. സൂസന്‍റെ അനുഭവത്തിലൂടെ നോവൽ മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്ന പ്രധാന തിരിച്ചറിവുകളിൽ ഒന്നാണിത്.

സൂസന്‍റെ കാനഡാജീവിതവും കേരളത്തിലേക്കുള്ള മടക്കവും നോവലിന്‍റെ പ്രധാന പ്രമേയങ്ങളിലൊന്നായ പ്രവാസബോധത്തെ ആഴപ്പെടുത്തുന്നു.

ഇവിടെ പ്രവാസം എന്നത് ഒരു ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ അകലമല്ല. സ്വന്തം വേരുകളിൽനിന്നുള്ള അകലവും അവയിലേക്കുള്ള നിരന്തരമായ തിരിച്ചുവരവുമാണ്.

കാനഡയിൽ വർഷങ്ങളോളം ജീവിച്ചിട്ടും സൂസന്‍റെ ഉള്ളിൽ കേരളം മായുന്നില്ല. മറിച്ച്, ജീവിതത്തിന്‍റെ അവസാനഘട്ടത്തിൽ ആ ഓർമ്മകൾ കൂടുതൽ തെളിഞ്ഞുവരുന്നു. ജനിച്ച വീട്, പഠിച്ച സ്ഥാപനങ്ങൾ, പള്ളി, മാതാപിതാക്കളുടെ ഓർമ്മകൾ — ഇവയെല്ലാം ചേർന്ന് അവളുടെ വ്യക്തിത്വത്തിന്‍റെ ഒരു ഭാഗം തന്നെയാണെന്ന് തിരിച്ചറിയപ്പെടുന്നു.

അതുകൊണ്ട് നാട്ടിലേക്കുള്ള സൂസന്‍റെ മടക്കം ഒരു യാത്രാവിവരണത്തിന്‍റെ സ്വഭാവം സ്വീകരിക്കുന്നില്ല. അത് സ്വത്വത്തിലേക്കുള്ള മടക്കയാത്രയായി മാറുന്നു.

ഇവിടെയാണ് നോവൽ പ്രവാസസാഹിത്യത്തിലെ പരിചിതമായ ഗൃഹാതുരതയിൽനിന്ന് ഒരു പടി മുന്നോട്ടുപോകുന്നത്. ‘നാട്’ എന്നത് ഒരു സ്ഥലമെന്നതിലുപരി, ഒരാളുടെ ഓർമ്മയും ബന്ധങ്ങളും ഭാഷയും ബാല്യവും സ്വത്വവും ചേർന്നുണ്ടാകുന്ന ആന്തരിക ഭൂമികയാണെന്ന് കൃതി സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

നോവലിന്‍റെ കേന്ദ്രബിന്ദു സൂസനാണ്. എന്നാൽ അവളെ ഒരു രോഗിയായ സ്ത്രീയായി മാത്രം കാണുന്നത് കൃതിയുടെ ആഴം ചുരുക്കുന്നതായിരിക്കും.

അവൾ അമ്മയാണ്.ഭാര്യയാണ്.മകളാണ്.പ്രവാസിയാണ്.

സ്വന്തം ഭൂതകാലത്തെ ഓർമ്മിക്കുന്ന ഒരു സ്ത്രീയാണ്.

അതിലുപരി, സ്വന്തം ജീവിതത്തിന്‍റെ അർത്ഥം അവസാനഘട്ടത്തിൽ വീണ്ടും പരിശോധിക്കുന്ന ഒരു മനുഷ്യജീവിയാണ്.

ഈ പലതരം സ്വത്വങ്ങളാണ് സൂസൻ എന്ന കഥാപാത്രത്തെ സങ്കീർണമാക്കുന്നത്.

പ്രത്യേകിച്ച് മാതൃത്വത്തിന്‍റെ അവതരണം ശ്രദ്ധേയമാണ്. സ്വന്തം ജീവിതം അവസാനത്തിലേക്ക് നീങ്ങുമ്പോഴും മക്കളെക്കുറിച്ചുള്ള അവളുടെ ചിന്തകൾ അവളുടെ വ്യക്തിപരമായ ഭയത്തെക്കാൾ വലുതാകുന്നു. മരണത്തെ നേരിടുന്ന ഒരമ്മയുടെ മനസ്സിൽ മക്കൾക്കായി അവശേഷിപ്പിക്കാനുള്ളത് എന്താണ് എന്ന ചോദ്യം ഉയരുന്നു. അതോടെ മാതൃത്വം ജൈവബന്ധത്തിൽനിന്ന് ഓർമ്മയും സ്നേഹവും കൈമാറുന്ന ഒരു തുടർച്ചയായി മാറുന്നു.

അതുപോലെ അലക്സുമായുള്ള ബന്ധവും നോവലിന്‍റെ വൈകാരിക അടിത്തറകളിലൊന്നാണ്. രോഗം ദാമ്പത്യത്തെ പരീക്ഷിക്കുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ സ്നേഹം വലിയ പ്രഖ്യാപനങ്ങളിലല്ല, മറിച്ച് പരിചരണത്തിലും സാന്നിധ്യത്തിലും പങ്കിട്ട നിശ്ശബ്ദതകളിലുമാണ് പ്രകടമാകുന്നത്.

‘സ്വച്ഛം സ്വച്ഛന്ദം’ എന്ന ശീർഷകം തന്നെ നോവലിന്‍റെ ആശയലോകത്തിലേക്കുള്ള ഒരു സൂചനയാണ്.

ജീവിതത്തിന്‍റെ അവസാനഘട്ടത്തിൽ സൂസൻ പുറംലോകത്തോടു മാത്രമല്ല, സ്വന്തം ഉള്ളിലേക്കും നോക്കുന്നു. മറച്ചുവച്ചതും മാറ്റിവെച്ചതുമായ ഓർമ്മകളെ നേരിടുന്നു. ബന്ധങ്ങളെ വീണ്ടും വിലയിരുത്തുന്നു. കഴിഞ്ഞുപോയ ജീവിതത്തെ കുറ്റബോധത്തോടെയോ പരാതിയോടെയോ മാത്രം കാണാതെ, അതിന്‍റെ സമഗ്രതയെ അംഗീകരിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നു.

ഈ ആത്മപരിശോധനയിൽനിന്ന് എത്തിച്ചേരുന്ന ഒരു സ്വച്ഛമായ തിരിച്ചറിവാണ് നോവലിന്‍റെ ആന്തരിക ചലനം.

അതുകൊണ്ടുതന്നെ ‘സ്വച്ഛം’ എന്നത് ഇവിടെ മനസ്സിന്‍റെ തെളിമയെയും ‘സ്വച്ഛന്ദം’ എന്നത് ജീവിതത്തെ അതിന്‍റെ സങ്കീർണതകളോടെ സ്വീകരിക്കാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യത്തെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നതായി വായിക്കാം.

നോവലിന്‍റെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ വിരോധാഭാസം ഇതാണ്: മരണത്തെക്കുറിച്ച് പറയുന്ന കൃതി ജീവിതത്തോടുള്ള സ്നേഹമാണ് ഏറ്റവും ശക്തമായി ഉണർത്തുന്നത്.

രോഗം ആരോഗ്യമെന്ന അനുഗ്രഹത്തെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.

വിടപറച്ചിൽ ബന്ധങ്ങളുടെ മൂല്യം തിരിച്ചറിയിക്കുന്നു.

പ്രവാസം പിറന്ന മണ്ണിന്‍റെ അർത്ഥം ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്നു.

മരണബോധം ജീവിതത്തിലെ ചെറിയ നിമിഷങ്ങളെപ്പോലും വിലപ്പെട്ടതാക്കുന്നു.

ഇങ്ങനെ നോക്കുമ്പോൾ നോവല്‍ പ്രമേയം ‘മരണം’ എന്നതിൽ ഒതുങ്ങുന്നില്ല. മരണത്തെ അഭിമുഖീകരിക്കുമ്പോൾ ജീവിതത്തെ എങ്ങനെ പുതുതായി കാണാം എന്നതാണ് അതിന്റെ കേന്ദ്രചിന്ത.

ഗോപൻ അമ്പാട്ടിന്‍റെ രചനയിൽ വൈകാരികതയ്ക്ക് പ്രധാന സ്ഥാനമുണ്ട്. എന്നാൽ ഈ വൈകാരികത കഥയെ മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോകുന്നതിനൊപ്പം കഥാപാത്രങ്ങളുടെ ആന്തരിക ലോകവും തുറന്നുകാട്ടുന്നു. ഓർമ്മകളും വർത്തമാനവും പരസ്പരം ഇഴചേർന്നാണ് സൂസന്റെ അനുഭവലോകം രൂപപ്പെടുന്നത്.

സ്വച്ഛം സ്വച്ഛന്ദം വായിച്ചുതീർന്നാൽ സൂസന്‍റെ ജീവിതം മാത്രം മനസ്സിൽ അവശേഷിക്കുന്നില്ല. അവളുടെ അനുഭവങ്ങൾ നമ്മുടേതായ ചില ഓർമ്മകളെ ഉണർത്തുന്നു. നമ്മൾ പിന്നിലാക്കി വന്ന വീടുകൾ, മനുഷ്യർ, സൗഹൃദങ്ങൾ, പറയാതെ പോയ വാക്കുകൾ, മാറ്റിവച്ച സ്നേഹങ്ങൾ — എല്ലാം പെട്ടെന്ന് കൂടുതൽ അടുത്തതായി തോന്നുന്നു.

അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഈ നോവൽ ഒരു രോഗിയുടെ കഥയിൽനിന്ന് ഒരു മനുഷ്യന്‍റെ ആത്മപരിശോധനയായി ഉയരുന്നു.

അവസാന പേജ് അടയ്ക്കുമ്പോൾ സൂസൻ നമ്മിൽനിന്ന് അകന്നുപോകുന്നില്ല. മറിച്ച്, ജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് ഒരു നിശ്ശബ്ദ ചോദ്യം അവൾ നമ്മോടൊപ്പം അവശേഷിപ്പിക്കുന്നു:

“എന്‍റെ ജീവിതം ആരുടേതാണ്?”

അതിന് ഒരൊറ്റ ഉത്തരമുണ്ടാകണമെന്നില്ല. പക്ഷേ ആ ചോദ്യം സ്വയം ചോദിക്കാൻ നമ്മെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നതിലാണ് ഈ നോവലിന്‍റെ പ്രസക്തി.

‘സ്വച്ഛം സ്വച്ഛന്ദം’ മരണത്തെക്കുറിച്ച് പറയുന്ന നോവലായിരിക്കുമ്പോഴും, അതിന്‍റെ ആന്തരിക സ്പന്ദനം ജീവിതത്തിനുവേണ്ടിയാണ്.

അവസാനത്തിൽ അത് നമ്മോട് പറയുന്നത് വലിയൊരു തത്ത്വചിന്തയല്ല — വളരെ ലളിതമായ, പക്ഷേ മറക്കാൻ എളുപ്പമുള്ള ഒരു സത്യം മാത്രം:

ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന സമയത്തെ സ്നേഹിക്കുക.

നമ്മുടേതെന്ന് കരുതുന്ന മനുഷ്യരെ ചേർത്തുപിടിക്കുക.

വേരുകളെ മറക്കാതിരിക്കുക.

പറയാനുള്ള സ്നേഹം നാളത്തേക്ക് മാറ്റിവെക്കാതിരിക്കുക.

ഒരുപക്ഷേ, അതാണ് സ്വച്ഛം സ്വച്ഛന്ദം വായിച്ചശേഷം മനസ്സിൽ ഏറ്റവും നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന സ്വച്ഛമായ അനുഭവം.

അപൂർവ്വത്തിൽ അപൂർവ്വം എന്നാണ് മലയാളസാഹിത്യത്തിലെ തലമുതിര്‍ന്ന സാഹിത്യകാരനായ സി രാധാകൃഷ്ണന്‍ സ്വച്ഛം സ്വച്ഛന്ദത്തെ തന്‍റെ അവതാരികയില്‍ അടയാളപ്പെടുത്തുന്നത്.